NLBB denkt mee over de toekomst van het stelsel van openbare bibliotheken

20 januari 2012

Begin januari 2012 is een vertegenwoordiging van de NLBB Vereniging van Leesgehandicapten op verzoek van het Sector Instituut Openbare Bibliotheken aan tafel geschoven om mee te praten over het visiedocument van het SIOB over het stelsel van openbare bibliotheken in 2016.

Op basis van dit visiedocument zal het SIOB een beleidsplan maken dat voor het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen de basis zal zijn voor de subsidieverstrekking aan het SIOB in de komende jaren.

In de bijeenkomst heeft de NLBB Vereniging een aantal kernpunten benoemd, waar wij u graag over informeren.

Meerdere vormen van toegang tot de uitleenfunctie van de bibliotheek

Lezers die zijn aangewezen op aangepaste leesvormen moeten toegang hebben tot de openbare bibliotheek. Lokaal, in de eigen plaatselijke bibliotheek als het kan centraal bij Loket Aangepast Lezen en digitaal, via een eenduidige, voor alle doelgroepen toegankelijke website. De mogelijkheid van toegang tot de eigen plaatselijke bibliotheek achten wij vooral belangrijk om voor mensen die afhankelijk worden van aangepaste lectuur, de acceptatie hiervan te vergemakkelijken.

Betere beschikbaarheid kennisinformatie voor leesgehandicapten

In het beleidsplan wordt de functie van de bibliotheek als centrum van kennis en informatie nogal geaccentueerd. Wij vinden dat in de voorziening voor aangepast lezen kennisinformatie onvoldoende aanwezig is, terwijl dit wel wordt aangeboden in de reguliere, lokale bibliotheek. Dit komt door de huidige organisatorische scheiding. Het Loket aangepast-lezen levert voornamelijk lectuur en tijdschriften voor de vrije tijd en op kleine schaal kennisboeken. Dedicon levert individuele aanvragers vak- en studiemateriaal in aangepaste leesvormen. Deze laatste taak valt niet onder de regie van het SIOB, maar wordt rechtstreeks gesubsidieerd vanuit het Ministerie. Het zou goed zijn als deze onnodige en onbedoelde grenzen kunnen worden weggenomen.

Digitale ontwikkelingen bieden kansen voor de beschikbaarheid en toegankelijkheid in meerdere (aangepaste) leesvormen.

Voor ons is de digitale ontwikkeling bijzonder relevant, met name de ontwikkeling van het streamen van gesproken boeken en de ontwikkeling van het e-boek. Er zijn plannen om een landelijke bibliotheek voor e-boeken op te richten. De NLBB Vereniging vindt het een goede zaak als nader wordt verkend hoe de structuur van de voorziening aangepast-lezen gekoppeld kan worden aan het beschikbaar stellen van –voor leesgehandicapten toegankelijke- e-boeken. Wellicht kan hier via techniek een enorme brug geslagen worden tussen de gewone lezer en de lezer die tot op heden was aangewezen op aangepaste leesvormen. Ook is het denkbaar dat via die nieuwe landelijke voorziening titels in tekst samen met het gesproken boek kunnen worden gedownload. Dat zou voor dyslecten die willen lezen een enorme uitkomst zijn.

Eén integrale landelijke bibliotheekvoorziening

Als de opschalingen naar een landelijke centrale aansturing doorgang vinden, vinden wij het de moeite waard om te bezien of het al dan niet zinvol is de landelijke voorziening aangepast lezen in deze nieuwe structuur te integreren. Uiteraard wel in een zodanige constructie dat bij de voorziening van aangepast lezen de behoefte van de individuele lezer die hierop is aangewezen centraal blijft staan. Hier ligt ook een kans om de voorziening aangepast lezen niet langer gratis en vrijblijvend te laten zijn, maar hier een gepaste, bescheiden contributie te heffen en zo de lezer een volwaardige positie te geven als consument. Van de lezer in de reguliere bibliotheek wordt dit immers ook gevraagd.